ĐẠI CƯƠNG
Dị vật giác mạc và dị vật kết mạc là những tình trạng thường gặp trong nhãn khoa cấp cứu. Dị vật có thể là bụi, cát, mảnh kim loại, mảnh thực vật hoặc côn trùng, gây kích thích, đau và ảnh hưởng thị lực nếu không được xử trí kịp thời.
DỊ VẬT GIÁC MẠC
- Định nghĩa: Dị vật giác mạc là các vật thể lạ bám hoặc cắm vào bề mặt giác mạc.
- Nguyên nhân
- Tai nạn lao động (mài kim loại, xây dựng)
Gió, bụi, cát- Chấn thương thể thao
- Triệu chứng
- Đau nhức mắt, cộm xốn
- Chảy nước mắt, sợ ánh sáng
- Giảm thị lực (nếu dị vật nằm trên trục thị giác) Hình 1: Dị vật giác mạc
- Chẩn đoán
- Khai thác tiền sử chấn thương
- Soi đèn khe phát hiện dị vật
Hình 2. Độ sâu của dị vật giác mạc quan sát bằng đèn khe sinh hiển vi
Hình 3. Đa dị vật giác mạc
- Điều trị
- Gây tê tại chỗ
- Lấy dị vật bằng kim vô khuẩn hoặc que bông
- Tra kháng sinh dự phòng nhiễm trùng
- Theo dõi liền biểu mô giác mạc
Hình 3a. Khuyết biểu mô giác mạc tại vị trí dị vật sau khi lấy
- Biến chứng
- Viêm giác mạc
- Sẹo giác mạc
- Giảm thị lực vĩnh viễn
DỊ VẬT KẾT MẠC
- Định nghĩa: Dị vật kết mạc là dị vật nằm trong túi cùng kết mạc hoặc bám trên bề mặt kết mạc.
- Nguyên nhân
- Bụi, côn trùng nhỏ
- Mảnh thực vật
- Triệu chứng
- Cộm xốn
- Đỏ mắt
- -Chảy nước mắt Hình 4. Dị vật tại kết mạc nhãn cầu
- Chẩn đoán
- Lật mi trên, mi dưới
- Soi đèn khe
Hình 5. Dị vật kết mạc mi trên – Vị trí thường xuyên bị bỏ sót.
- Điều trị
- Rửa mắt bằng dung dịch NaCl 0,9%
- Lấy dị vật bằng que bông
- Tra thuốc kháng sinh nếu cần
PHÒNG NGỪA
- Đeo kính bảo hộ khi lao động
- Tránh dụi mắt khi có dị vật
- Khám mắt sớm khi có triệu chứng
KẾT LUẬN: Dị vật giác mạc và kết mạc là bệnh lý thường gặp nhưng có thể gây biến chứng nặng nếu không điều trị đúng cách. Việc chẩn đoán và xử trí kịp thời giúp bảo tồn thị lực.
