- Tầm quan trọng của việc bảo vệ mắt trong thể thao vợt
Tennis, pickleball và cầu lông là những môn thể thao được nhiều người lựa chọn vì giúp tăng cường sức khỏe, cải thiện phản xạ và giảm căng thẳng.
Tuy nhiên, đây cũng là các môn thể thao có nguy cơ chấn thương mắt đáng kể do đặc điểm quả bóng hoặc trái cầu di chuyển với tốc độ rất cao và khoảng cách thi đấu gần. Chấn thương mắt được chia làm hai cơ chế là chấn thương đụng dập và chấn thương xuyên nhãn cầu. Trong bài viết này, cũng như đa số các trường hợp chấn thương bởi các môn thể thao sử dụng vợt đó chính là chấn thương đụng dập nhãn cầu. Những trường hợp này có thể phòng ngừa bằng nhiều cách, hoặc khi xảy ra thì phải xử trí và theo dõi như thế nào, chúng ta cùng tìm hiểu.
- Vì sao các môn thể thao vợt dễ gây chấn thương mắt?
Các yếu tố sau làm tăng nguy cơ chấn thương mắt:
- Tốc độ vật thể rất cao: bóng tennis khi phát bóng có thể đạt 150–200 km/h; cầu lông trong các cú đập có thể vượt 300 km/h, là một trong những vật thể di chuyển nhanh nhất trong thể thao.
- Khoảng cách thi đấu gần. Người chơi thường đứng cách nhau chỉ vài mét, khiến phản xạ né tránh trở nên khó khăn.
- Trong các trận đánh đôi, người chơi dễ bị vợt của bạn cùng đội hoặc đối thủ va vào vùng mặt. Sự di chuyển phối hợp không ăn ý, tính cạnh tranh thể thao tăng cao trong những tình huống ghi điểm
- Ngoài ra, người có bệnh lý sẵn gây mờ mắt như tật khúc xạ, bệnh lý giác mạc, đục thể thủy tinh hay bệnh lý võng mạc, người chỉ còn mắt độc nhất cũng là những đối tượng dễ bị tổn thương khi chơi các môn thể thao đối kháng này.
- Các loại chấn thương mắt thường gặp
Chấn thương mắt trong các môn thể thao dùng vợt do có sự tiếp xúc giữa một vật tù (trái bóng hoặc cầu) tác động vào mắt nên thường thuộc nhóm chấn thương đụng dập nhãn cầu. Với hai cơ chế chính tác động lên nhãn cầu:
- Đầu tiên là sự nén ép đột ngột làm nhãn cầu dẹt lại theo chiều trước sau, phình ra ở xích đạo
- Xuất huyết dưới kết mạc, đây là tình trạng vỡ mạch máu nhỏ dưới kết mạc, làm mắt đỏ nhưng thường ít ảnh hưởng thị lực.
- Trầy xước giác mạc gây đau nhức mắt, cộm xốn chảy nước mắt, chói sáng
- Xuất huyết trong tiền phòng có thể gây giảm thị lực và tăng nhãn áp.
- Đục lệch thể thủy tinh do áp lực đột ngột làm đứt dây chằng zin, gây mờ, tăng nhãn áp, người bệnh cần phải phẫu thuật
Hiệu ứng dội ngược khi nhãn cầu phình ra trở lại gây nên những tổn thương dịch kính võng mạc phức tạp, thị lực khó hồi phục
- Xuất huyết dịch kính
- Bong dịch kính
- Bong – Rách võng mạc
Rách – bong võng mạc
- Các biện pháp bảo vệ mắt khi chơi thể thao.
- Đeo kính bảo hộ thể thao. Theo khuyến cáo của American Academy of Ophthalmology, kính bảo hộ thể thao làm từ polycarbonate có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ chấn thương mắt. Kính nên có các đặc điểm: chất liệu polycarbonate chống va đập, ôm sát khuôn mặt, có dây giữ phía sau, bảo vệ tia UV khi chơi ngoài trời Polycarbonate có khả năng chịu lực cao gấp nhiều lần so với kính thông thường.
- Giữ khoảng cách an toàn khi thi đấu.Giữ khoảng cách an toàn khi thi đấu. Trong khi thi đấu, tránh đứng quá gần lưới khi đối phương trước mặt chuẩn bị đánh những cú phát lực như đập bóng hoặc cầu, cần chủ động tránh không chủ quan vì sẽ không phản xạ kịp dẫn tới chấn thương, không đánh thẳng banh hoặc trái cầu vào đối phương.
- Không chơi khi mắt đang có bệnh như mắt mờ, viêm, đau, mắt vừa phẫu thuật, cần điều trị thật tốt và ý kiến bác sĩ trước khi tham gia thể thao trở lại.
- Khi nào cần đi khám mắt?
Khi chơi thể thao, nếu có sang chấn vào vùng mắt,mặt thì cần khám chuyên khoa mắt sớm nếu có các dấu hiệu: giảm thị lực, đau mắt, nhìn thấy chớp sáng hoặc ruồi bay, chảy nước mắt liên tục, sưng bầm quanh mắt. Khám và điều trị kịp thời giúp xử trí, theo dõi tổn thương gây nên do chấn thương khi chơi thể thao và phòng ngừa các biến chứng khác.
Tài liệu tham khảo
- American Academy of Ophthalmology. Eye Health and Sports Eye Safety. AAO; 2023. 2. Kuhn F, Morris R, Witherspoon CD, Mann L. Epidemiology of sports-related eye injuries.
- Ophthalmology Clinics of North America. 2002;15(2):193–198.
- Vinger PF. Sports-related eye injury: a preventable problem. Survey of Ophthalmology. 2000;45(2):131–152.
- American Academy of Pediatrics & American Academy of Ophthalmology. Protective eyewear for young athletes. Pediatrics. 2004.
5. McGwin G, Hall TA, Xie A, Owsley C. Trends in eye injury in the United States, 1992–2001. Investigative Ophthalmology & Visual Science. 2006.
Khoa Tạo hình Thẩm mỹ – Thần kinh Nhãn khoa
