Phẫu thuật Phaco hiện nay không chỉ dừng lại ở việc lấy bỏ thủy tinh thể đã bị mờ đục mà còn là phương pháp điều chỉnh khúc xạ giúp người bệnh khôi phục thị lực tối ưu. Hiểu rõ sự khác biệt giữa các thế hệ kính nội nhãn sẽ giúp bạn và gia đình cùng bác sĩ đưa ra lựa chọn tối ưu nhất cho đôi mắt.
- Ba khoảng cách nhìn trong sinh hoạt hàng ngày
Để dễ dàng hiểu được tác dụng của từng thế hệ kính nội nhãn, trước hết người bệnh và gia đình cần phân biệt 3 khoảng cách thị giác mà đôi mắt thường xuyên sử dụng:
- Khoảng cách nhìn xa (từ 4 – 5 mét trở lên): Phục vụ các hoạt động như đi lại ngoài đường, lái xe, xem tivi ở phòng khách hoặc ngắm cảnh.
- Khoảng cách nhìn trung gian (khoảng 60 – 80 cm): Phục vụ các sinh hoạt trong tầm sải tay như làm việc với màn hình máy tính, nấu ăn, nhìn mâm cơm, nhìn bảng đồng hồ xe máy/ô tô hoặc bước đi trên cầu thang.
- Khoảng cách nhìn gần (khoảng 30 – 40 cm): Phục vụ các công việc cần nhìn chi tiết nhỏ như đọc sách báo, xem điện thoại di động, đọc nhãn thuốc hoặc xâu kim.
- Phân loại các thế hệ kính nội nhãn theo chức năng (Chuẩn ESCRS)
Dựa trên dải khoảng cách mà mắt có thể nhìn rõ và độ mượt mà khi chuyển tầm nhìn từ xa về gần, các thế hệ kính nội nhãn hiện nay được chia thành 2 nhóm lớn:
Nhóm I: Kính có dải tiêu cự ngắn (Ưu tiên nhìn xa đến trung gian)
Đặc điểm chung của các IOL trong nhóm này là tập trung ánh sáng giúp mắt nhìn xa, giữ được độ sắc nét cao và hầu như rất ít gây chói lóa khi đi ban đêm, nhưng khả năng nhìn chữ nhỏ ở cự ly gần sẽ giảm dần và cần sự hỗ trợ từ kính gọng. Nhóm này bao gồm 3 loại IOL:
- Kính đơn tiêu: Đây là dòng kính cơ bản giúp người bệnh nhìn xa rất rõ nét và trong suốt, hầu như không gặp hiện tượng quầng sáng hay chói đèn vào ban đêm.
- Kính đơn tiêu nâng cao: Giúp người bệnh nhìn xa và trung gian rõ (khoảng 66 – 80 cm). Nhờ đó, người bệnh sinh hoạt trong nhà như bước cầu thang, nhìn mâm cơm hay nhìn đồng hồ xe thoải mái hơn kính đơn tiêu thường, và chất lượng nhìn ban đêm vẫn êm dịu.
- Kính mở rộng tiêu cực (Kính EDOF): Giúp người bệnh nhìn xa và trung gian rõ (khoảng 50 cm). Người bệnh có thể làm việc máy tính, nấu ăn và đọc được chữ cỡ vừa trên điện thoại mà ít phải dùng kính gọng, đồng thời chất lượng nhìn ban đêm vẫn êm dịu
Nhóm II: Các dòng kính Đa tiêu
Các thế hệ kính này được thiết kế để giúp người bệnh nhìn rõ ở cả 3 khoảng cách: Xa – Trung gian – Gần, từ đó giảm tối đa sự phụ thuộc vào kính gọng trong sinh hoạt hàng ngày. Đổi lại, vì thấu kính phải chia ánh sáng cho nhiều khoảng cách cùng lúc, độ sắc nét trong điều kiện thiếu sáng sẽ giảm nhẹ và người bệnh dễ thấy hiện tượng quầng sáng quanh bóng đèn vào ban đêm (hiện tượng này thường giảm dần khi não bộ thích nghi với kính mới). Kính đa tiêu được chia thành 3 loại:
- Kính đa tiêu liên tục: Phối hợp ưu điểm của công nghệ kéo dài tiêu cự EDOF và đa tiêu, giúp tầm nhìn của người bệnh duy trì ổn định và liền mạch khi chuyển mắt từ màn hình máy tính sang trang sách ở gần mà không có khoảng bị mờ đi ở giữa.
- Kính đa tiêu ba tiêu cự – Trifocal: Đây là thế hệ kính đa tiêu phổ biến nhất hiện nay. Kính giúp người bệnh nhìn xa – trung gian và gần rõ nét, chỉ có một độ mờ rất nhẹ ở khoảng cách trung gian.
- Kính đa hai tiêu cự đời cũ – Bifocal: Thế hệ kính đa tiêu đời đầu này giúp nhìn xa và nhìn gần rõ nét, nhưng lại bị mờ khá nhiều khi nhìn ở khoảng cách trung gian (như khi ngồi trước máy tính). Hiện nay, phân nhóm này gần như đã được thay thế bởi hai phân nhóm trên.
- Kính nội nhãn chỉnh loạn thị (Toric IOL)
Bên cạnh tật cận thị, viễn thị và lão thị, nhiều người bệnh đục thủy tinh thể còn có kèm theo loạn thị giác mạc (do bề mặt giác mạc cong không đều khiến hình ảnh bị nhòe hoặc có bóng mờ). Hiện nay, tất cả 6 phân nhóm kính nội nhãn nêu trên đều có phiên bản chỉnh loạn thị (gọi là kính Toric) để xử lý đồng thời cả đục thủy tinh thể và độ loạn thị ngay trong một lần phẫu thuật.
- Lời khuyên giúp người bệnh lựa chọn kính nội nhãn phù hợp
Mỗi thế hệ kính nội nhãn đều có những ưu điểm và giới hạn quang học riêng “Không có kính đắt nhất là tốt nhất – Chỉ có kính phù hợp nhất!”. Việc lựa chọn loại kính nào không phụ thuộc vào giá thành đắt hay rẻ, mà cần dựa trên hai yếu tố quan trọng nhất:
- Thói quen sinh hoạt hàng ngày: Người bệnh có thường xuyên đọc sách, dùng điện thoại, làm việc máy tính hay lái xe vào ban đêm không; hoặc người bệnh có sẵn sàng đeo thêm kính lão khi đọc chữ nhỏ hay muốn bỏ kính hoàn toàn.
- Tình trạng sức khỏe thực tế của đôi mắt: Những người bệnh có kèm các bệnh lý tại mắt thường được bác sĩ khuyên ưu tiên chọn kính đơn tiêu (Nhóm I) để giữ trọn vẹn độ sáng và độ tương phản tốt nhất cho mắt.
Người bệnh và gia đình nên trao đổi trực tiếp về nhu cầu sinh hoạt của mình với bác sĩ nhãn khoa sau khi đã đo đạc đầy đủ các thông số mắt để cùng đưa ra quyết định phù hợp và an toàn nhất.
