Ngày 17 tháng 9 hằng năm đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chọn là: “Ngày An toàn người bệnh Thế giới”, là một ngày y tế công cộng toàn cầu chính thức. Trong năm 2026, chiến dịch của Tổ chức Y tế Thế giới trong ngày An toàn người bệnh tập trung vào chủ đề “Chăm sóc an toàn đối với các bệnh không lây nhiễm (NCDs)”, với khẩu hiệu “Chăm sóc an toàn suốt đời!” (Safe care for life!).
Trong chuyên ngành Mắt, các bệnh lý mắt không lây nhiễm là nhóm bệnh mãn tính, diễn tiến thầm lặng và dai dẳng [2]. Mặc dù không trực tiếp gây tử vong, các bệnh lý này đe dọa nghiêm trọng đến thị lực, suy giảm chất lượng cuộc sống và tạo gánh nặng kinh tế – xã hội to lớn cho người bệnh [3].
Theo thống kê số lượt khám chữa bệnh tại Bệnh viện Mắt TP.HCM trong 6 tháng đầu năm 2026 ghi nhận hơn 20.000 lượt khám chỉ riêng cho các nhóm bệnh lý không lây nhiễm tại Mắt trọng điểm, trong đó 13.347 lượt vì tăng nhãn áp hoặc nghi ngờ Glôcôm (H40.0): Chiếm tỷ trọng áp đảo, phản ánh ý thức tầm soát ngày càng tăng nhưng đồng thời đặt ra thách thức sống còn: phát hiện sớm để chặn đứng nguy cơ mù lòa không hồi phục.
MỤC TIÊU CHIẾN LƯỢC TOÀN CẦU VÀ SỰ THAY ĐỔI
TRONG MÔ HÌNH TIẾP CẬN Y TẾ
Để hiện thực hóa mục tiêu “Chăm sóc an toàn suốt đời”, các tổ chức y tế và các nhà hoạch định chính sách đã đưa ra nhiều thông điệp chiến lược nhằm định hình lại cách thức chúng ta đối phó với bệnh không lây nhiễm tại mắt
Thứ nhất, chú trọng nâng cao nhận thức diện rộng: Một trong những nhiệm vụ cốt lõi là nâng cao nhận thức trên toàn cầu về các thách thức liên quan đến an toàn người bệnh trong chăm sóc các bệnh không lây nhiễm xuyên suốt toàn bộ quá trình chăm sóc
Thứ hai, đưa an toàn người bệnh vào nền tảng chính sách: Hệ thống y tế cũng tích cực khuyến khích các bên liên quan hội nhập và tích hợp các nguyên tắc an toàn người bệnh vào hệ thống pháp luật, chính sách, chiến lược và chương trình liên quan đến bệnh không lây nhiễm.
Thứ ba, hỗ trợ tối đa cho nhân sự y tế: Con người luôn là yếu tố trung tâm của mọi quá trình điều trị. Do đó, hệ thống cần hỗ trợ nhân viên y tế tăng cường các thực hành về an toàn người bệnh.
THÁCH THỨC TRONG CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH
Chăm sóc an toàn cho các bệnh lý mắt không lây nhiễm (ví dụ như Glôcôm, thoái hóa hoàng điểm, bệnh võng mạc đái tháo đường) đòi hỏi một quá trình theo dõi lâu dài, cá thể hóa và xuyên suốt. Tuy nhiên, khi đối chiếu với bối cảnh thực tế tại Bệnh viện Mắt TP.HCM hiện nay, tiến trình điều trị này đang phải đối mặt với những thách thức kép vô cùng to lớn.
Thứ nhất, rào cản về không gian và rủi ro mất an toàn khi thăm khám: Đối với nhóm bệnh nhân mắc các bệnh lý mắt mạn tính, thị lực của họ thường đã bị tổn thương một phần, tầm nhìn hạn chế. Việc di chuyển trong một không gian chật hẹp cùng lượng người chen chúc không chỉ gây ra sự mệt mỏi mà còn tiềm ẩn nguy cơ vấp ngã, chấn thương.
Thứ hai, tình trạng quá tải ở các bệnh viện tuyến cuối: Cùng với niềm tin của người bệnh ở những bệnh viện tuyến cuối, hạn chế về chuyên môn, thuốc và vật tư trang thiết bị ở các cơ sở y tế tuyến cơ sở dẫn tới số lượng người bệnh dồn lên quá tải ở các bệnh viện tuyến cuối.
Thứ ba, sự bào mòn chất lượng cuộc sống và kinh tế xã hội. Các bệnh lý như thoái hóa hoàng điểm hay glôcôm yêu cầu người bệnh phải tái khám định kỳ hàng tháng. Áp lực này khiến tỷ lệ bệnh nhân chán nản, bỏ cuộc và tự ý ngưng điều trị tăng cao.
Cuối cùng chính là thói quen của người bệnh: thiếu quan tâm chăm sóc sức khỏe khi bệnh còn ở giai đoạn nhẹ, tuân thủ dùng thuốc và phác đồ chưa tốt, tái khám không đầy đủ, chủ quan, chưa cập nhật thông tin sức khỏe thường xuyên… gây khó khăn trong quá trình phòng ngừa, phát hiện sớm, điều trị và theo dõi.
Các biện pháp cải tiến an toàn đang áp dụng tại Bệnh viện Mắt TP.HCM
1. Đẩy mạnh chuyển đổi số và tối ưu hóa quản lý hồ sơ bệnh án
Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thông tin và hồ sơ bệnh án, góp phần nâng cao khả năng truy xuất, chia sẻ thông tin và hỗ trợ quá trình chăm sóc người bệnh an toàn, liên tục.
2. Chuẩn hóa quy trình an toàn lâm sàng và phẫu thuật
Rà soát, chuẩn hóa các quy trình chuyên môn, đặc biệt đối với những hoạt động có nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn người bệnh; tăng cường kiểm soát các bước trong quá trình khám, điều trị và phẫu thuật nhằm hạn chế sai sót và bảo đảm thực hành thống nhất.
3. Tăng cường mô hình hội chẩn đa chuyên khoa sâu
Phát huy thế mạnh của bệnh viện chuyên khoa tuyến cuối thông qua hội chẩn và phối hợp giữa các chuyên khoa sâu, đặc biệt đối với những trường hợp bệnh phức tạp, cần theo dõi và điều trị lâu dài. Qua đó hỗ trợ việc lựa chọn phương án điều trị phù hợp và bảo đảm tính liên tục trong chăm sóc.
4. Tăng cường giáo dục sức khỏe và truyền thông an toàn
Tập trung nâng cao nhận thức của người bệnh về tầm quan trọng của phát hiện sớm, tuân thủ điều trị và tái khám định kỳ, đặc biệt đối với các bệnh lý mạn tính như Glôcôm, thoái hóa hoàng điểm và bệnh võng mạc đái tháo đường. Đây là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế tình trạng người bệnh chủ quan, bỏ tái khám hoặc tự ý ngừng điều trị.
5. Tăng cường đào tạo và chuyển giao cho các cơ sở y tế tuyến cơ sở
Tăng cường đào tạo, cập nhật kiến thức và chuyển giao chuyên môn cho các cơ sở y tế tuyến cơ sở, góp phần nâng cao năng lực phát hiện, quản lý và theo dõi các bệnh lý mắt không lây nhiễm. Giải pháp này đồng thời góp phần giảm áp lực tập trung người bệnh tại bệnh viện tuyến cuối, phù hợp với thực tế quá tải hiện nay.
Từ kiểm soát nguy cơ tại bệnh viện đến nâng cao năng lực chăm sóc tại tuyến cơ sở, Bệnh viện Mắt TP.HCM đang từng bước xây dựng mô hình chăm sóc an toàn, liên tục và lấy người bệnh làm trung tâm, phù hợp với thông điệp “Chăm sóc an toàn suốt đời!” của Ngày An toàn người bệnh Thế giới năm 2026.
Ban biên tập Phòng Quản lý chất lượng
